تجربه نیکاراگوئه و کوبا نشان می‌دهد تحریم در کنار کسری بودجه و چاپ پول، افت ارزش پول ملی را تشدید می‌کند.
به گزارش خبرنگار مهر، نیکاراگوئه و کوبا دو کشور کوچک در نزدیکی آمریکا هستند که هر دو در نتیجه تحریم‌های واشنگتن شاهد کاهش شدید در ارزش پول ملی خود بوده‌اند. محدودیت تجارت و کمبود منابع ارزی را می‌توان اصلی‌ترین دلیل کاهش ارزش پول این دو کشور دانست.
اما در هر دو مورد، تحریم تنها عامل نبوده است. در نیکاراگوئه جنگ داخلی و در کوبا فروپاشی شوروی و ناکارآمدی اقتصاد دولتی نقش بزرگی داشتند. تجربه‌ی نیکاراگوئه و کوبا نشان می‌دهد تحریم آمریکا به‌تنهایی پول ملی را فرو نمی‌ریزد، اما در ترکیب با کسری بودجه‌ی مزمن، چاپ پول و از دست رفتن یک حامی خارجی، به شتاب‌دهنده‌ای تعیین‌کننده بدل می‌شود. وجه مشترک هر دو آن است که کمبود ارز، دولت را به سمت انتشار پول برای پوشاندن کسری‌ها سوق داد.
در این روزها که اقتصاد ایران با تحریم‌های شدید و محاصره غیرقانونی از سوی آمریکا رو به رو است، بازخوانی تجربه این دو کشور می‌تواند به روشن‌تر شدن شرایط برای سیاست‌گذار و بازیگران اقتصادی کمک کند.
نیکاراگوئه: «اقتصاد را به فریاد درآورید»
فشار اقتصادی آمریکا بر دولت ساندینیستا گام به گام شدید شد. در ۱۹۸۱ کمک‌های آمریکا قطع شد و واشنگتن شروع به مخالفت با وام‌های بانک جهانی و بانک توسعه‌ی آمریکای لاتین به نیکاراگوئه کرد. در ۱۹۸۳ سهمیه‌ی شکر نیکاراگوئه در بازار آمریکا ۹۰ درصد کاهش یافت و در ۱۹۸۵ رونالد ریگان تحریم تجاری کامل اعمال کرد. همزمان آمریکا شورشیان کنترا را تامین مالی می‌کرد.
ویلیام لئوگرانده در مقاله‌ای سرنوشت اقتصاد نیکاراگوئه را با ارقام نشان می‌دهد. تورم از ۵۰ درصد در ۱۹۸۴ پس از اعمال فشارهای بین‌المللی به ۳۲۰ درصد در ۱۹۸۵، ۱۳۰۰ درصد در ۱۹۸۷ و ۳۳ هزار درصد در ۱۹۸۸ رسید. تولید ناخالص داخلی نیز در این دهه حدود یک‌سوم کمتر از سطح دهه گذشته خود بود.
دولت ناچار شد در فوریه‌ی ۱۹۸۸ با حذف سه صفر، «کوردوبای جدید» را جایگزین کند. تا ۱۹۹۰ اسکناس ۱۰ میلیون کوردوبایی هم چاپ شد.
دولت نیکاراگوئه هزینه‌ی مستقیم تحریم تجاری را سالانه حدود ۵۰ میلیون دلار برآورد کرد؛ رقمی کوچک در برابر ۲ میلیارد دلار خسارت جنگ تا ۱۹۸۶. سهم آمریکا از تجارت نیکاراگوئه از ۳۰ درصد در ۱۹۸۰ به ۱۵ درصد در ۱۹۸۴ رسیده بود و اروپا و بلوک شوروی جای آن را گرفتند. اما ضربه‌ی اصلی از ترکیب تحریم مالی و جنگ آمد: در ۱۹۸۶ ۵۵ درصد بودجه‌ی دولت صرف جنگ می‌شد و راه وام خارجی بسته بود؛ در نتیجه کسری با چاپ پول پوشانده شد. لئوگرانده می‌پذیرد سیاست‌های اقتصادی ساندینیستاها بحران را بدتر کرد، اما نتیجه می‌گیرد که ترکیب تحریم و جنگ اقتصاد را «به هرج‌ومرج سوق داد» و در شکست ساندینیستاها در انتخابات ۱۹۹۰ تعیین‌کننده بود.
کوبای دهه‌ی ۱۹۹۰: وقتی دیگر پشتیبانی نبود
تحریم آمریکا علیه کوبا از ۱۹۶۲ برقرار است؛ طولانی‌ترین تحریم تجاری دوران معاصر. اما تا ۱۹۹۰ کمک شوروی اثر آن را خنثی می‌کرد. با فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی، واردات و صادرات کوبا بیش از ۸۰ درصد سقوط کرد، واردات نفت به حدود ۱۰ درصد سطح پیش از ۱۹۹۰ رسید و تولید ناخالص داخلی تا ۱۹۹۵ حدود ۳۵ درصد کاهش یافت. این دوره در کوبا «دوره‌ی ویژه» نام گرفت.
واشنگتن در همین دوران فشار را بیشتر کرد. قانون توریچلی (۱۹۹۲) تجارت شرکت‌های وابسته‌ی آمریکایی در کشورهای دیگر با کوبا را ممنوع کرد و قانون هلمز-برتون (۱۹۹۶) برای شرکت‌های خارجی سرمایه‌گذار در کوبا مجازات تعیین کرد. پزو زیر این فشار فرو ریخت و نرخ دلار در بازار آزاد در ۱۹۹۳ به حدود ۱۲۵ پزو رسید.
پاسخ هاوانا اصلاحات محدود بود: قانونی کردن دلار ، بازکردن در به گردشگری و حواله‌های ارزی، و ایجاد پزوی قابل تبدیل در به ارزش یک دلار از جمله اقدامات کوبا در دهه 90 میلادی بود. با بازگشت نسبی اقتصاد، پزو در محدوده‌ی ۲۳ تا ۲۵ پزو برای هر دلار تثبیت شد و تا ۲۰۲۰ در همین سطح ماند.
کوبای امروز: سقوطی فراتر از دهه‌ی ۹۰
از اول ژانویه‌ی ۲۰۲۱ دولت کوبا نرخ‌های ارز را در نرخ رسمی ۲۴ پزو یکسان کرد؛ درست در زمانی که همه‌گیری کرونا گردشگری را متوقف کرده بود و حواله‌های ارزی با سقف هزار دلاری دولت ترامپ در ۲۰۲۰ حدود دوسوم کاهش یافته بود. ارز کمیاب شد و بازار غیررسمی دوباره زنده شد. در سپتامبر ۲۰۲۲ نرخ دلار برای نخستین بار از دهه‌ی ۱۹۹۰ به ۱۵۰ پزو رسید و از اوج دوره‌ی ویژه هم گذشت.
موج اخیر با سیاست جدید واشنگتن همزمان است. دولت ترامپ در ژانویه‌ی ۲۰۲۵ کوبا را دوباره به فهرست حامیان تروریسم بازگرداند و در ژانویه‌ی ۲۰۲۶ با فرمانی اجرایی تهدید کرد کشورهایی را که به کوبا سوخت می‌فروشند مشمول تعرفه می‌کند. به گزارش کتابخانه‌ی مجلس عوام بریتانیا، با توقف محموله‌های ونزوئلا و مکزیک حدود سه‌چهارم واردات نفت کوبا قطع شد و خاموشی‌های سراسری و جیره‌بندی سوخت به وضعیت عادی بدل شد. دولت کوبا که در دسامبر ۲۰۲۵ نرخ رسمی شناور ۴۱۰ پزویی را راه انداخته بود، اکنون اسکناس‌های ۱۰ و ۲۰ هزار پزویی چاپ می‌کند و دلار در ۱۵ اکتبر ۲۰۲۶ به رکورد ۸۰۰ پزو رسید.
نتیجه پولی کردن بار تحریم
تجربه‌ی نیکاراگوئه و کوبا نشان می‌دهد تحریم آمریکا به‌تنهایی پول ملی را فرو نمی‌ریزد، اما در ترکیب با کسری بودجه‌ی مزمن، چاپ پول و از دست رفتن یک حامی خارجی، به شتاب‌دهنده‌ای تعیین‌کننده بدل می‌شود. در نیکاراگوئه هزینه‌ی جنگ و تأمین آن از محل چاپ پول، تحریم را به ابرتورمی چهاررقمی رساند؛ در کوبا، فروپاشی شوروی ضربه‌ی اول را زد و تحریم مانع جبران آن شد. وجه مشترک هر دو آن است که کمبود ارز، دولت را به سمت انتشار پول برای پوشاندن کسری‌ها سوق داد و بازار غیررسمی، پیش از هر آماری، بهای این انتخاب را آشکار کرد.
کد مطلب 6990060 
محمدحسین سیف اللهی مقدم
-
یارانه در کوبا حذف شد؛ قیمت بنزین و گازوییل ۵ برابر می‌شود
-
کدام کشورها از شر صفرهای پول خلاص شدند؟
-
آمریکا دور جدیدی از تحریم ها علیه نیکاراگوئه را اعمال می کند
-
پزوی آرژانتین رکورد پایین جدیدی ثبت کرد
-
تجهیز چهار روستای حاشیه مناطق حفاظت‌شده گچساران به تجهیزات اطفای حریق
-
تهدید به نافرمانی مدنی در مورد دستور ضد ایرانی نخست وزیر عراق
-
صید میگوی سفید در ۴ صیدگاه خوزستان آزاد شد
-
هم‌افزایی رسانه ملی و ISC برای تقویت مرجعیت علمی جهان اسلام
-
معرفی انواع سقف کاذب سرویس بهداشتی
-
تخصیص اعتبار جدید برای مناطق عشایری؛ از ایمن‌سازی مدارس تا حذف «گرگر»
-
تبریک پزشکیان در پی پیروزی لولا داسیلوا در انتخابات ریاست جمهوری برزیل
-
دستور جمع‌آوری فوری قرص FAT FAST و پودر هموستاز غیرمجاز صادر شد
-
ثبت ۱۸۷ تخلف اضافه‌تناژ در جاده‌های چهارمحال‌وبختیاری
-
آغاز عملیات بهسازی آسفالت کمربندی دوم تهران با اعتبار ۱۲۰۰ میلیارد
-
نشست چهارجانبه ایران، عربستان، ترکیه و پاکستان در تهران برگزار می‌شود
-
رهبر معظم انقلاب: شیطان را تحقیر کنید
-
وقتی خبری از شفافیت نیست؛ تعهد کتبی استقلال برای بازی کردن یاسر آسانی؟
-
اختلاف بی‌سابقه نتانیاهو و رئیس ستاد ارتش رژیم اسرائیل بر سر ایران
-
رونمایی از کتاب «حکمرانی فضای مجازی در اندیشه امام شهید انقلاب»
-
یاوه‌گویی ترامپ: به تهدید هسته‌ای ایران پایان دادیم
-
رکود در دروازه‌های شرق؛ ارزش صادرات خراسان رضوی ۲۶ درصد افت کرد
-
لفاظی نتانیاهو: ما دوباره به ایران حمله می‌کنیم
-
واکنش‌ها به پیروزی لولا داسیلوا در انتخابات برزیل
-
لولا داسیلوا برای چهارمین بار رئیس جمهور برزیل شد
-
روزنامه‌های ورزشی دوشنبه چهارم آبان ۱۴۰۵
-
روزنامه‌های اقتصادی دوشنبه چهارم آبان ۱۴۰۵
-
روزنامه‌های صبح دوشنبه چهارم آبان ۱۴۰۵
-
روزنامه‌های ورزشی یکشنبه سوم آبان ۱۴۰۵
-
روزنامه‌های اقتصادی یکشنبه سوم آبان ۱۴۰۵
- تلفن گویا و سانترال ابری
- وکیل آنلاین
- تور کربلا هوایی
- گرمی، پلتفرم سرمایه‌گذاری فلزات گران‌بها
- لاین نوری
- بلکا
- ایمپلنت اصفهان
- دانلود کتاب
- خرید اپل ایدی
- کلینیک ترک اعتیاد تهران
- دوربین مداربسته
- جراح بینی تهران
- جراح بینی در تهران
- قیمت موکت
- تور کربلا
- استند تسلیت
- مرجع پاسخ معتبر پزشکان
- قیمت ایمپلنت
- قطعات لباسشویی
- آموزشگاه تیزهوشان
- بلیط هواپیما
- نمایندگی بوش در تهران
- آموزشگاه زبان ملل
- قیمت و خرید سمعک نامرئی
- مهرینو
- تهران تایمز
- روزنامه آگاه